III. Onderhoud kapitaalgoederen

Inleiding

In de openbare ruimte bevinden zich veel zaken die eigendom van de gemeente zijn. Deze eigendommen kunnen als volgt worden ingedeeld:
- infrastructuur: wegen, water en riolering
- voorzieningen: groen (o.a. bomen), verlichting, sportvelden, speelvoorzieningen
- gebouwen: scholen, sport- en welzijnsaccommodaties, huisvesting gemeente en brandweer
Al deze eigendommen, die ook wel kapitaalgoederen worden genoemd, moeten door de gemeente worden onderhouden. De door de gemeenteraad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden in deze paragraaf toegelicht.

Welke afspraken zijn over het onderhoud van de kapitaalgoederen gemaakt?

De gemeenteraad heeft beleids- en beheerplannen vastgesteld die de uitgangspunten bevatten voor dat onderhoud. Het Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (IKP OR) is beleidsmatig door de gemeenteraad vastgesteld. Het IKP OR begint bij een goede kwaliteit waarin het onderhoud netjes wordt verzorgd. Deze kwaliteit, uitgaande van de voorkeur basis op orde,  is meegenomen met de ombuigingen. Maar uiteindelijk vraagt het integraal Kwaliteitsplan om een bredere blik, zo hebben onze inwoners en ondernemers ons massaal geholpen bij het maken van de ambitie- en inrichtingskeuzes.

Het vervolg is de vertaling van die kwaliteitseisen in de nieuwe integrale beheerplannen. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte bestaat uit alle activiteiten en maatregelen om de openbare ruimte voor een lange periode in stand te houden. Aan het eind van de levensduur wordt de openbare ruimte vernieuwd. Gedurende de levensduur wordt er in eerste instantie gesproken van klein en groot onderhoud, aan het eind van de levensduur moeten er vervangingsinvesteringen worden gepleegd.

Beleidsdocument Datum vaststelling Geplande actualisatie  [1]
Beheerplan Openbare Ruimte 14-12-2010 2021/2022 [2]
Beheerplan wegen 2014 - 2018
17-03-2015
2022
Gemeentelijk Rioleringsplan 04-12-2017 2021/2022
Handboek locatie eisen 04-02-2014
2021/2022
Beleidsplan Licht in Overbetuwe 06-02-2018 2021/2022
Beleidsplan Speelvoorzieningen 23-05-2012 2021/2022
Nota Voorziening groot onderhoud gemeentelijke accommodaties 11-04-2013 Actualisatie meegenomen in evaluatie Visie op Vastgoed (2022)
Gemeentelijke accommodaties niet zijnde gebouwen (sportvelden, veldmeubilair, sportinventaris). Dit is opgenomen in de sportnota. 28-10-2008 2021/2022
Visie op vastgoed
20-02-2018
2022

[1] Het jaartal geeft weer in welk jaar de actualisatie leidt tot een voorstel aan de gemeenteraad en/of wordt opgenomen in de Kadernota 2023.
[2]
 In het 4e kwartaal 2021 worden de beheerplannen voortvloeiende uit het IKP OR te vaststelling aan de raad aangeboden. Momenteel is er voor deze taken geen bestemmingsreserve of voorziening gevormd. In de financiële paragraaf bij de beheerplannen zal nader hierop worden ingegaan.

Kwaliteitsniveaus

Het kwaliteitsniveau basis op orde in het Kwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte is vastgesteld door de gemeenteraad. Dit is een optimalisatie om de huidige onderhoudskwaliteit te verbeteren. Basis voor de onderhoudskwaliteit is de voorkeur vanuit het participatietraject. Deze onderhoudskwaliteit sluit het best aan bij het gebruik en de inrichting van de functiegebieden. Dorpscentra en OV-knooppunten krijgen een kwaliteitsimpuls. De kwaliteit binnen een functiegebied is zoveel mogelijk uniform waardoor het kwaliteitsbeeld verhoogt en biodiversiteit krijgt een stevige impuls.

In plannen vastgelegde kwaliteitsniveaus van het onderhoud

Naam beleids-/beheersplan

Datum raadsbesluit

Kwaliteitscriteria (laag, basis of hoog)

Beheerplan Openbare Ruimte

14-12-2010

Wegen:  basisniveau

Groen
Binnen bebouwde kom:  basis/hoog niveau
Buiten bebouwde kom:  basisniveau
Bedrijventerreinen: basisniveau

Straatreiniging
Centra en bebouwde kom:  basisniveau
Buiten bebouwde kom:  basisniveau
Bedrijventerreinen:  basisniveau
Openbare verlichting: basisniveau

Straatmeubilair
Binnen bebouwde kom:  basisniveau
Buiten bebouwde kom:  basisniveau
Bedrijventerreinen:  basisniveau

Een actuele leidraad ”Inrichting en Beheer Openbare Ruimte/handboek locatie-eisen” wordt binnenkort vastgesteld, waarin de eisen zijn opgenomen waaraan een nieuwe of te renoveren openbare ruimte aan moet voldoen.

Integraal Kwaliteitsplan Openbare Ruimte

2020

Het IKP OR is vastgesteld. Hierin is de strategie, de bekostiging en het beleid van de verschillende beheerdisciplines voor de openbare ruimte op hoofdlijnen uitgewerkt. Het doelmatig en eigentijds beheer moet leiden tot een aantrekkelijke leefomgeving waarin inwoners prettig kunnen wonen en werken. Het nieuwe IKP zorgt dat voor bestuur, de organisatie en de inwoners duidelijk is wat men mag verwachten van het beheer van de openbare ruimte.
Het vastgestelde IKP OR is uitgangspunt voor het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en de basis voor de uitwerking in beheerplannen.

Beheerplan Wegen 2014 - 2018 

17-03-2015

Wegen                            basisniveau

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP)

04-12-2017

De gemeente moet voldoen aan de gemeentelijke watertaken zoals beschreven in de Wet milieubeheer en de Wet op de waterhuishouding. Deze taken vormen de basis van het GRP 2018-2022. Uitgangspunten bij het opstellen van het GRP waren:

1. Risico gestuurd rioolbeheer.
Dit houdt in dat rioolvervanging niet langer bepaald wordt aan de hand van de technische afschrijving, maar aan de hand van inspectiegegevens en de situering van het riool. Met het risico gestuurd rioolbeheer wordt de verwachte vervangingsopgave over een langere periode uitgespreid. Tijdens de planperiode kan, op basis van nieuwe inspectieresultaten blijken dat de uitgangspunten voor de kostenramingen van dit GRP niet meer volledig juist zijn. Het is de verwachting dat dit slechts beperkte wijzigingen zullen zijn.
2. De financiële consequenties van de investeringen en werkzaamheden worden voor een periode van 20 jaar berekend.
3. In de meerjarenramingen van het GRP wordt rekening gehouden met een jaarlijkse loon- en prijsstijging van 1,5%. Ter compensatie hiervan wordt het riooltarief jaarlijks met 0,5% verhoogd.
4. Een kostendekking van 100%, waarbij rekening wordt gehouden met de in te calculeren rente over de voorziening riolering.
5. De minimumomvang van de voorziening riolering bedraagt € 1.000.000.
6. Het (resterende) saldo van de voorziening wordt in 10 jaar ingezet ter verlaging van de rioolheffing van 2018 tot en met 2027.
7. De uit de jaarrekening blijkende exploitatievoordelen worden gebuikt ter verlaging van de rioolheffing.

Het na te streven kwaliteitsniveau kan worden bepaald op “basis”.
In 2021 wordt gestart met de voorbereidingen voor de evaluatie van het GRP.

Beleidsplan Licht in Overbetuwe

06-02-2018

Zowel voor de beheerskaders (masten, armaturen, etc.) als voor de beleidskaders (sociale veiligheid, verkeersveiligheid, etc.) is in het plan vastgelegd dat het na te streven kwaliteitsniveau “basis” is. Uitgangspunt is: Openbare verlichting voor de verkeersveiligheid en op hoofdfietsroutes (plus). Dit betekent alleen openbare verlichting buiten de bebouwde kom als dat voor de verkeersveiligheid nodig is (bijvoorbeeld bij kruispunten en verkeersgevaarlijke situaties als bochten, obstakels ed.) en er geen betere alternatieven zijn zoals markering, reflectie e.d. Op alle hoofdfietsroutes (en plus routes) is oriëntatieverlichting behalve op de Drielse Rijndijk, de Randwijks Rijndijk en de Waaldijk vanwege de flora en faunawetgeving, dit is namelijk Natura2000 gebied. De beheer- beleidskaders worden op dit moment uitgerold. De verwachting is dat in 2021 alle kaders zijn uitgevoerd in het buitengebied.

Beleidsplan Speelvoorzieningen

23-05-2012

Onderhoud en beheer van speelvoorzieningen gaat uit van wettelijke (veiligheids)voorschriften. Met behulp van inspecties wordt dit geborgd. Er is een grens aan de financiële ruimte voor het onderhoud en beheer. Met behulp van een meerjaren renovatieplan wordt wijk- en kerngericht gewerkt aan renovaties van speelruimte.

Nota voorziening groot onderhoud gemeentelijke accommodaties

11-04-2013

Het gaat hier om de gemeentelijke gebouwen voor welzijn en sport, de schoolgebouwen en de overige gebouwen (huisvesting bestuur en ambtenaren, brandweer, enz.). De basis onder de onderhoudsbegrotingen is gelegen in door derden opgestelde meerjarenonderhouds-planningen. In 2018 zijn er nieuwe meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) gemaakt. Voor de gebouwen met de gebruiksfuncties sport, welzijn en kantoor zijn de plannen inmiddels omgevormd tot DMJOP’s, waarbij duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt is.
We gaan kritisch om met het onderhoud. Indien op basis van de (D)MJOP’s vervanging noodzakelijk is, bekijken we eerst kritisch of vervanging daadwerkelijk nodig is. Incidenteel komt achterstallig onderhoud voor. Wij gaan op een afgewogen manier met de financiële middelen om. Op basis hiervan kan het na te streven onderhoudsniveau worden aangemerkt als “basis”. In 2020 hebben we een concreet voorstel voor verduurzaming van een aantal gebouwen met zonnepanelen. De uitvoering is in 2021 gepland.

Gemeentelijke accommodaties niet zijnde gebouwen (voetbalvelden, veldmeubilair en sportinventaris)

28-10-2008

Bij de voetbalvelden bekijken we jaarlijks kritisch welk onderhoud daadwerkelijk nodig is. We hebben hiervoor geen meerjarenonderhoudsplannen gemaakt. Gekeken moet worden naar de onderhoudsvergoedingen die de verenigingen ontvangen in combinatie met kostprijsdekkende tarieven. Er is een Sportnota gemaakt.  Deze is woensdag 14 juli in de voorronde behandeld en wordt  in september 2021 in de Raad behandeld. Daarnaast is een onderzoek gestart naar het Tarievenbeleid. Dit onderzoek wordt in 2021 afgerond. De sportinventaris wordt jaarlijks gekeurd. Hiervoor is in 2018 de aanbesteding afgerond. Aan de hand van de jaarlijkse keuring bekijken we of vervanging nodig is of dat onderhoud voldoende is. Ook controleren we aan de hand van jaarlijkse inspecties het veldmeubilair en bekijken we welk veldmeubilair aan vervanging toe is. Op basis hiervan kan het na te streven onderhoudsniveau worden aangemerkt als “basis”.

Visie op Vastgoed

20-02-2018

Begin 2021 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken van de uitwerking van de pijlers van de Visie op Vastgoed. Afgesproken is dat in 2022 een verdere actualisatie plaats vindt.

Financiële consequenties

Onderhoud wordt meestal onderscheiden in dagelijks, ofwel klein onderhoud, en groot onderhoud. Bijvoorbeeld een onveilige situatie valt onder klein onderhoud. In de begroting zijn hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Als klein onderhoud niet afdoende is, zullen we als het noodzakelijke is groot onderhoud moeten toepassen, bijvoorbeeld bij een nieuwe deklaag.

Voorheen werden de vervangingsinvesteringen altijd aangevraagd via het Programma Nieuwe Lasten (PNL). Echter bestaat het PNL niet meer en worden de vervangingsinvesteringen opgenomen in de integrale beheerplannen. Momenteel werken we aan de uitwerking van deze plannen en bij de Kadernota 2023 informeren we de raad daarover.

Omschrijving

 

Plan

 

Jaar vaststelling

Begroot 2022
(bedragen  x € 1.000)

Voorz. /BR beschikbaar

Voldoende
omvang?

Wegbeheer

Beheerplan Wegen

2015

5.084

 Neen

Nee [1]

Openbaar groen

Beleidsplan Openbare Ruimte

2010

1.544

 Neen

Nee [1]

Straatreiniging

Beheerplan Openbare Ruimte

2010

28

 Neen

Nee [1]

Water

Waterplan gemeente Overbetuwe

n.v.t.

198

Maakt deel uit van GRP

 Ja

Riolering

GRP 2018-2022

2017

 2.293[2]

Ja

 Ja

Straatverlichting

Beleidsplan Openbare Verlichting

2018

395

 Neen

Nee [1]

Speelvoorzieningen

Speelruimteplan

2012

147

 Neen

Nee [1]

Schoolgebouwen

Nota voorziening groot onderhoud gemeentelijke accommodaties

Basis is het M.O.P. 2018

2013

100

Ja

 Ja

Gebouwen voor huisvesting bestuur en ambtelijk apparaat

Nota voorziening groot onderhoud gemeentelijke accommodaties

Basis is het M.O.P. 2018

2013

 146

 Ja

 Ja

Gebouwen voor welzijn en sport

Nota voorziening groot onderhoud gemeentelijke accommodaties

Basis is het M.O.P. 2018

2013

381

 Ja

 Ja

Accommodaties niet zijnde gebouwen (sportvelden, veldmeubilair, sportinventaris)

Sportnota (nog vast te stellen)

2019

156

Neen

Ja

Totaal

 

 

  10.472

 

 

[1] Voor de diverse beheerlasten in de openbare ruimte is geen bestemmingsreserve of voorziening gevormd. Hieraan zal aandacht worden geschonken in de nieuwe beheerplannen.
De beheerplannen zullen tijdig aan de raad worden aangeboden zodat dit meegenomen kan worden in de Kadernota 2023. Voor extra lasten t.b.v. de vervangingsinvesteringen is in deze begroting reeds € 85.000 per jaar opgenomen.
[2] Excl. de onttrekking uit de voorziening.

Voor de gemeentelijke gebouwen zijn de ramingen voor onderhoudslasten uit het meerjarenonderhoudsplan op het overzicht vermeld. Op de taakvelden van de gemeentelijke gebouwen zijn namelijk ook overige niet onderhoudsgerelateerde exploitatielasten verwerkt.