Toelichting op de balans

De waardering van de in exploitatie genomen gronden is gebaseerd op de inzichten van december 2025 en de daarbij behorende inschatting van uitgangspunten, parameters en risico’s. Uiteraard betreft dit een inschatting die omgeven is door onzekerheden, die periodiek, maar minimaal jaarlijks, wordt herzien en waarbij de waardering in het komende jaar zowel positief als negatief kan uitvallen. Het college is van mening dat op basis van de huidige informatie en inzichten de beste schatting is gemaakt voor de waardering van de in exploitatie genomen gronden.

Bij actualisatie van de grondcomplexen zijn de volgende parameters als uitgangspunt gehanteerd:

De GWW kosten zullen op de korte en middellange termijn als gevolg van cao-loonsverhogingen en stijgende materiaalprijzen stijgen. Het percentage voor de kostenindexatie is gebaseerd op de parameters uit de outlook grondexploitaties 2026 van Metafoor.

Ondanks de prijsstijgingen op de woningmarkt en op de bedrijventerreinenmarkt is voorzichtigheidshalve geen opbrengstenstijging opgenomen door de toenemende bouwkosten en kwaliteitseisen aan de realisatie van vastgoed. Bovendien is bij de meeste projecten sprake van al gesloten overeenkomsten met een afgesproken grondprijs

Omschrijving (toelichting)

Schatkistbankieren
Drempelbedrag (1)
In principe dienen alle overtollige middelen in de schatkist te worden aangehouden. Er zijn echter een aantal uitzonderingen. Eén daarvan is het drempelbedrag. Dat is een minimumbedrag (afhankelijk van de omvang van de decentrale overheid) dat gemiddeld per kwartaal buiten de schatkist mag worden gehouden. Voor gemeente Overbetuwe geldt voor 2025 een drempelbedrag van € 2.846.060 (2024 € 2.609.020).

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren
Het drempelbedrag is bedoeld om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen: niet elke laatste euro hoeft in de schatkist te worden aangehouden. In principe hoeven dus alleen de liquide middelen die boven het drempelbedrag uitgaan in de schatkist te worden aangehouden. In 2025 hebben geen overschrijdingen plaatsgevonden van het drempelbedrag. In onderstaande tabel is te zien wat de benutting van het drempelbedrag schatkistbankieren gedurende de vier kwartalen 2025 is geweest:

(1)     De drempel is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is dan € 500 miljoen. Indien het begrotingstotaal hoger is dan € 500 miljoen is de drempel gelijk aan € 10,0 miljoen plus 0,2% van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. De drempel is nooit lager dan € 1.000.000.

Reserves
In het BBV worden reserves omschreven als vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken en die vanuit bedrijfseconomisch oogpunt vrij te besteden zijn. De vaststelling van de noodzakelijke omvang van reserves is een zaak van de gemeenteraad. Daarom worden reserves ook wel onderverdeeld in algemene en bestemmingsreserves. Zodra de raad aan een reserve een bepaalde bestemming heeft gegeven, is er sprake van een bestemmingsreserve. Om die reden kunnen bestemmingsreserves naar de situatie per ultimo verslagjaar geen negatieve stand kennen. Heeft een reserve geen bestemming dan wordt het een algemene reserve genoemd.

In onderstaand overzicht wordt het verloop van de reserves gedurende 2025 weergegeven.

Algemene reserve
De algemene reserve is bedoeld om risico’s op te kunnen vangen en maakt een belangrijk deel uit van het weerstandsvermogen. De algemene reserve wordt gevoed vanuit een voordelig rekeningresultaat en/of aan de hand van een besluit van de gemeenteraad. De hoogte van de algemene reserve beweegt zich binnen een bepaalde bandbreedte, bestaande uit een “wenselijke“ ondergrens van € 10 miljoen en een flexibele bovengrens. We willen de algemene reserve geen actief instrument laten zijn. In de paragraaf II Weerstandsvermogen is een overzicht opgenomen met mogelijke risico’s. Het betreft hier onzekere posten waardoor het onverstandig is om een afzonderlijke bestemmingsreserve op te nemen.

Bestemmingsreserves
120000001  BR Bovenwijkse voorzieningen
Deze reserve heeft als doel de financiering van geplande openbare voorzieningen met een bovenwijks karakter. Gedurende 2025 is een bijdrage van projectontwikkelaars ontvangen van € 305.101 op basis van vastgesteld beleid  en € 50.000 onttrokken voor het project Stationsomgeving Zetten Andelst conform de 57^e administratieve wijziging 2025. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

120000002  BR Vervanging materieel
Deze reserve heeft als doel de dekking van de kapitaallasten van investeringen van vervanging van materieel. Gedurende 2025 is € 141.780 gestort. Dit betreft de jaarlijkse storting op basis van het geactualiseerde vervangingsschema dat in 2019 is vastgesteld door de raad (€ 72.964) en de netto verkoopopbrengst (dus na aftrek restant boekwaarde) van materieel dat is vervangen (€ 68.816).  Conform de Programmabegroting 2025 is € 217.948 onttrokken. Deze reserve kent geen maximale looptijd, maar is gekoppeld aan het door de raad vastgestelde vervangingsschema.  

120000004  BR Afslag 38 Elst / Oosterhout
Deze reserve heeft als doel de dekking van een deel van de uitgaven voor afslag 38 van de A15. Jaarlijks wordt het saldo per 31 december van het bovenwijks project Afslag 38 verrekend met deze BR. Omdat er in 2025 meer uitgaven dan inkomsten waren, is over 2025 sprake van een negatief saldo van € 87.925. Dit bedrag is onttrokken aan deze BR. Deze reserve kent geen maximale looptijd, maar wordt opgeheven wanneer het project is afgerond.

120000005  BR Brede Scholen
Deze reserve houdt verband met de overgang van het beheer en onderhoud van de brede scholen De Zon en De Vogeltuin vanuit de onderwijsstichtingen naar de gemeente. Indien de bijdrage van de stichtingen voor het beheer en onderhoud  groter is dan de werkelijke uitgaven wordt het overschot toegevoegd aan deze BR. Indien de werkelijke uitgaven groter zijn dan de bijdrage van de betreffende stichtingen vindt een onttrekking uit de BR plaats. In 2025 was er sprake van een onttrekking van € 30.465. Deze reserve kent geen maximale looptijd, maar wordt opgeheven wanneer het beheer en onderhoud weer terug gaat van de gemeente naar de onderwijsstichtingen.

20000006  BR Aankoopregeling Knoop 38
Deze reserve houdt verband met de Aankoopregeling Knoop 38 (besluit raad 20rb000054) en heeft als doel de dekking van de advies-, beheers- en onderhoudskosten van de woningen en het nadelig saldo voortvloeiende uit de verkoop van de woningen. In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

120000008  BR Duurzaamheid
Deze reserve heeft als doel om de in een boekjaar niet ingezette middelen voor duurzaamheid te bewaren voor besteding in een later boekjaar . In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

120000009  BR Opbouw lokale infrastructuur beschermd wonen
Deze reserve heeft als doel om de in een boekjaar niet ingezette middelen voor beschermd wonen te bewaren voor besteding in een later boekjaar . In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

120000010  BR Faciliteiten opvang
Deze reserve heeft als doel om het overschot aan middelen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne plus uitvoeringskosten van de leefgelden van boekjaar 2023 te bewaren voor besteding aan uitgaven op het gebied van opvang in een later boekjaar . In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

120000011  BR Overhevelingen
Deze reserve houdt verband met de jaarlijks over te hevelen budgetten. Tot 1 januari 2024 werden de overgehevelde budgetten ten gunste/laste van de AR gebracht. Daarmee was een deel van de  AR feitelijk beklemd. Om dit inzichtelijk te maken is er per 1 januari 2024 een BR Overhevelingen gevormd. Conform de resultaatsbestemming van de jaarrekening 2024 is in 2025 € 1.425.000 in deze BR gestort. Totaal werd in 2025 aan deze BR € 1.924.946 onttrokken op grond van de 9e en 17e begrotingswijziging 2025 en de 57e administratieve wijziging 2025. Deze reserve kent geen maximale looptijd, maar kan worden opgeheven als er geen (restant)overhevelingen meer zijn.

120000012  BR Stimulering bijzondere woonconcepten
In het verleden zijn vanuit de voormalige Stadsregio Arnhem-Nijmegen bedragen ontvangen ter stimulering van woningbouw(projecten). De nog niet bestede middelen waren gereserveerd in de BR Woningbouwbudget stadsregio Arnhem/Nijmegen. Op grond van de in december 2023 vastgestelde Nota Reserves en Voorzieningen is  voornoemde BR per 1-1-2024 omgezet in de nieuwe BR Stimulering bijzondere woonconcepten. De reserve wordt dus ingezet voor projecten in die bijzondere woonconcepten stimuleren. In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.

130000001  BR Kapitaallasten Ambtshuis
Deze reserve is gevormd voor de dekking van de kapitaallasten van de aankoop van het Ambtshuis in Elst. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 32.493 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000002  BR Kapitaallasten hockeycomplex De Pas
Deze reserve is gevormd voor de dekking van de kapitaallasten van de investeringen van hockeycomplex De Pas. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 68.381 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000003  BR Kapitaallasten Heteren-Centrum
Deze reserve is gevormd als dekking van het gedeelte van de kapitaallast van het maatschappelijk vastgoed  in Heteren-Centrum. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 178.441 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000004  BR Kapitaallasten kunstgrasvelden Spero
Deze reserve is gevormd als dekking van de kapitaallasten van de kunstgrasvelden bij Spero. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 24.405 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000005  BR Kapitaallasten sporthal HPC Zetten
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van de sporthal HPC Zetten. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 47.912 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000006  BR kapitaallasten P&R-garage
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van de P&R-garage in Elst. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 5.989 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000007  BR Kapitaallasten huisvesting
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van de gedeeltelijke nieuwbouw van het gemeentehuis. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 27.706 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000008  BR Kapitaallasten Bemmelseweg
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van de investering aan de Bemmelseweg in Elst. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 9.071 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000009  BR Kapitaallasten spoorkruisingen Elst-Noord
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van het project spoorkruisingen Elst-Noord. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 51.447 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000010  BR Kapitaallasten Gastvrije Waaldijk
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van het project Gastvrije Waaldijk. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 8.541 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000011  BR Kapitaallasten optimalisatie De Pas
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van het project optimalisatie aansluiting De Pas. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 7.182 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000012  BR Kapitaallasten openbare ruimte Heteren
Deze reserve is gevormd als dekking van een gedeelte van de kapitaallasten van de investeringen in de openbare ruimte in Heteren. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 21.836 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000013  BR Kapitaallasten Molenhoekplein Valburg
Deze reserve is gevormd als dekking van kapitaallasten van herinrichtingen van wegen. e herinrichting van het Molenhoekplein in Valburg. Conform de Programmabegroting 2025 is in 2025 € 23.034 onttrokken als dekking voor de kapitaallasten 2025. De maximale looptijd is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de investering.

130000016  BR Kapitaallasten Groot onderhoud wegen / groen
Deze reserve is gevormd als dekking van de kapitaallasten van de herinrichting van wegen. In 2025 waren er geen mutaties. Deze reserve kent geen maximale looptijd.  

In onderstaand overzicht wordt het verloop van de voorzieningen gedurende 2025 weergegeven.

240000001 Voorziening voor pensioenaanspraken politieke ambtsdragers 
De commissie BBV heeft in december 2025 een stellige uitspraak gedaan waarbij de pensioenen qua waardering gelijk worden gesteld aan de prognose op basis van het uitgevoerde onderzoek (benodigd vermogen op 1 januari 2025 op basis van inkoop Wtp bij ABP; bedrag genoemd bij C in genoemde brief) en rekening te houden met de gewijzigde verplichtingen over 2025. Dit bedrag dient jaarlijks herzien te worden tot het moment van overdracht aan het ABP welke momenteel voorzien is op 1 januari 2028. De voorziening in de jaarrekening is op basis van deze stellige uitspraak gewaardeerd.

Als gevolg van deze jaarlijkse herziening is het mogelijk dat de benodigde bedragen voor de waardeoverdracht naar het ABP per 1 januari 2025 fluctueren. De omvang van de voorziening wordt bijvoorbeeld bepaald door de hoogte van de rente. Een hogere rente betekend een lagere benodigde voorziening hetgeen zorgt voor een vrijval uit de voorziening. Een lagere rente heeft een tegenovergesteld effect.

250000001  VZ Nadeelcompensatie
Deze voorziening houdt verband met verzoeken voor planschade en dient voor de afdekking van de uitgekeerde bedragen aan planschades die niet kunnen verhaald op ontwikkelaars en de kosten van externe adviezen hierover. 

240000002 VZ Nabestaandenpensioen
Deze voorziening houdt verband met het overlijden van wethouders en dient voor de afdekking van de lasten van het nabestaandenpensioen.

240000003 VZ Wachtgelden voormalige wethouders
Deze voorziening houdt verband met het vroegtijdige vertrek van wethouders en dient voor de afdekking van de wachtgeldverplichtingen.

240000004 VZ Verlofsparen
Dit betreft een voorziening ter dekking van de kosten die samenhangen met de mogelijkheid voor werknemers om verlof te sparen voor nader omschreven doelen. Zodra het opgespaarde verlof wordt opgenomen ontstaat een capaciteitstekort dat opgevangen wordt door de hiertoe gevormde voorziening. De stijging in de voorziening wordt veroorzaakt doordat alle medewerkers sinds 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren kunnen sparen. Deze vakantie-uren verjaren niet. Hiervoor moet een voorziening worden gevormd (op grond van het Besluit Begroten en Verantwoorden), welke naar verwachting de komende jaren zal toenemen.

220000005 VZ De Woongaard
Deze voorziening houdt verband met het project De Woongaard waarbij twee kavels zijn bestemd voor maatschappelijk vastgoed en dient voor de afdekking van het nadelig saldo.

220000002 VZ Afgesloten complexen
Deze voorziening houdt verband met de afgesloten grondcomplexen en dient voor de afdekking van daaruit nog nakomende kosten.

210000001 VZ Groot onderhoud gemeentelijke accommodaties
Deze voorziening houdt verband met het groot onderhoud van een groot aantal gemeentelijke gebouwen en dient voor de afdekking / egalisatie van de kosten voor het groot onderhoud in die accommodaties. 

210000002 VZ Groot onderhoud Brede Scholen
Deze voorziening houdt verband met het groot onderhoud van de brede scholen De Zon en De Vogeltuin  en dient voor de afdekking / egalisatie van de kosten voor het groot onderhoud in die twee brede scholen.

250000002 VZ Riolering
Deze voorziening houdt verband met de inkomsten en uitgaven van riolering en dient ervoor om schommelingen in de tarieven te kunnen voorkomen.

250000003 VZ Asbestsanering De Wanmolen
Deze voorziening houdt verband met het aangetroffen asbest bij de sloop van De Wanmolen en dient voor de afdekking van de kosten van de asbestverwijdering.

Er zijn in het begrotingsjaar geen betalingen gedaan inzake de borg- en garantstelling.