VII. Grondbeleid

In deze paragraaf wordt een beknopte toelichting gegeven op het te voeren grondbeleid in de periode 2027 tot en met 2030.

De gemeenteraad heeft op 27 juni 2024 de Nota Grondbeleid Overbetuwe vastgesteld. In deze nota is gekozen voor een toekomstbestendig en situationeel grondbeleid. De nota beschrijft op hoofdlijnen de wijze waarop de gemeente haar rol bepaalt bij gebiedsontwikkelingen en welke afwegingen daarbij worden gemaakt.

De nota bevat vooral de beleidsmatige uitgangspunten en biedt ruimte om per ontwikkeling een passende keuze te maken voor de inzet van grondbeleidsinstrumenten. De bijbehorende beleidskaders, afwegingscriteria en uitvoeringsregels zijn hierin nog niet nader uitgewerkt. Om het situationele grondbeleid in de praktijk eenduidig en transparant toe te kunnen passen, is een verdere uitwerking van deze kaders wenselijk. In 2027 wordt dit uitgewerkt in een geactualiseerde Nota Grondbeleid, waarin de beleidsuitgangspunten worden vertaald naar concrete afwegingskaders en uitvoeringsrichtlijnen.

Wanneer uit een grondexploitatie blijkt dat een verlies wordt verwacht, wordt hiervoor een verliesvoorziening getroffen. Bij winstgevende grondexploitaties wordt, overeenkomstig de geldende verslaggevingsregels, tussentijds winst genomen naar rato van de voortgang van de exploitatie, voor zover opbrengsten daadwerkelijk zijn gerealiseerd. De noodzaak tot verlies- of winstneming wordt jaarlijks beoordeeld bij de actualisatie van de grondexploitaties.

In 2027 zijn de volgende actieve grondcomplexen in exploitatie. Op basis van het inzicht per 1-7-2026 worden hiervoor de volgende resultaten verwacht:

Begroting 2027

Naast de bovengenoemde actieve grondcomplexen zijn er ook faciliterende grondcomplexen. Bij deze faciliterende grondcomplexen maakt de gemeente het ontwikkelaars/grondeigenaren mogelijk hun gronden te exploiteren. Gemeentelijke kosten verbonden aan de desbetreffende grondexploitatie worden op de ontwikkelaar/grondeigenaar verhaald. De gemeente koopt dus zelf geen grond aan. De gemeente beperkt zich tot de wettelijke publieke taak. Deze taak bestaat vooral uit het begeleiden van de planvorming voorafgaand en tijdens de bestemmingsplanprocedure (inspraak en vaststellen van het bestemmingsplan) en toezicht op de aanpassing van openbare voorzieningen en eventueel overdracht van openbaar gebied. Bij de voorbereiding tot realisatie van deze projecten worden de volgende overeenkomsten gebruikt:

• Intentieovereenkomst: hierin worden afspraken gemaakt over de rolverdeling en kosten om de maatschappelijke, financiële en ruimtelijke haalbaarheid van het plan te toetsen.
• Kostenverhaalsovereenkomsten: hierin worden naast financiële afspraken ook afspraken gemaakt over het woningbouwprogramma, inrichtingsplannen en de bestemmingsplanmedewerking.

Met ingang van 2024 zijn door de invoering van de omgevingswet deze verhaalbare plankosten wettelijk gemaximaliseerd.

Bij enkele faciliterende grondcomplexen kunnen niet alle plankosten verhaald worden op de ontwikkelaar. Vanaf 2025 wordt dit jaarlijkse tekort geraamd op € 75.000. Dit wordt met name veroorzaakt door:

• Toenemende intensiteit van participatietrajecten
• Uitwerking van aangenomen moties door de gemeenteraad
• Vertraging door ruimtelijk procedures
• Mutaties van projectmedewerkers

Begroting 2027

De uitvoering van grondexploitaties brengt verschillende risico's met zich mee. De belangrijkste zijn:

Organisatorische risico's

• Beperkte beschikbaarheid van personeel als gevolg van de krappe arbeidsmarkt;
• Het niet of slechts gedeeltelijk verkrijgen van subsidies.

Projectrisico's

• Archeologische vondsten;
• Bodemverontreiniging;
• Netcongestie.

Verhaalrisico's

• Het niet volledig kunnen verhalen van gemeentelijke kosten op ontwikkelaars.

Risico's vanuit wet- en regelgeving

• Wijzigingen in Europese, landelijke of provinciale regelgeving die invloed hebben op de voortgang van projecten, waaronder regelgeving rondom stikstof.

Economische risico's

• Een verslechterende economische conjunctuur, waardoor de afzet van woningbouw- en bedrijventerreingronden vertraagt en rentekosten toenemen.

Weerstandsvermogen
De actieve grondexploitaties worden volledig voor rekening en risico van de gemeente uitgevoerd. Om eventuele financiële tegenvallers op te kunnen vangen beschikt de gemeente over voldoende weerstandscapaciteit. Deze financiële buffer maakt het mogelijk risico's op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau hoeft te worden aangepast.
De gewogen risico's van de actieve grondcomplexen zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze programmabegroting. Per 1 januari 2027 bedraagt het totale gewogen risicobedrag voor de periode 2027-2030 circa € 1,3 miljoen.

Begroting 2027