Uiteenzetting financiële positie

In dit hoofdstuk schetsen wij in het kort het financiële beeld voor de periode 2027-2030. Wij informeren u over de omvang van het (structurele) begrotingsresultaat en over de verschillen ten opzichte van de Kadernota.
Vervolgens gaan we in op de vermogenspositie van Overbetuwe, hoe deze zich verhoudt tot het geactualiseerde risicoprofiel en de BBV-indicator solvabiliteit.
Het hoofdstuk wordt afgesloten met de gehanteerde uitgangspunten en een totaaloverzicht van de lasten en baten 2027.

Het begrotingsresultaat voor periode 2027-2030 geven we in onderstaande tabel weer. 

De begroting 2027 sluit met een overschot van € 435.000 in jaarschijf 2027. In de jaren 2028 t/m 2030 is sprake van een sluitende begroting door de inzet van de Algemene Reserve. We lichten dit nader toe in de paragraaf "Duiding begrotingsresultaat en financiële positie".

In de Kadernota 2027 was onderstaand meerjarenperspectief 2027-2030 en structureel begrotingsresultaat opgenomen.

Ten opzichte van de Kadernota 2027 hebben zich een aantal wijzigingen voorgedaan. Deze worden in onderstaande tabel toegelicht. 

Toelichting op de belangrijkste afwijkingen

Meicirculaire 2026
Het budgettaire effect voor 2027-2030 is negatief. Dit wordt met name veroorzaakt door het accres. Het meerjarige budgettaire effect voor de periode 2027-2030 komt uit op € 4,4 miljoen negatief. Voor een uitgebreidere toelichting op het financieel effect van de meicirculaire 2026 verwijzen we naar het afzonderlijke raadsinformatiememo Meicirculaire 2026.

Doorwerking structureel effect 2e Bestuursrapportage 2026 (2e Berap 2026)
Hier zijn de structurele effecten, zoals benoemd in de 2e Berap 2026, opgenomen, aangevuld met ontwikkelingen die alleen effect hebben op de periode 2027-2030 en dus niet in de 2e Berap 2026 zijn benoemd.

Vertraging uitvoering grote projecten
Bij het opstellen van de begroting zijn de investeringsplanningen geactualiseerd. Hieruit blijkt dat een aantal investeringen later afgerond worden, waardoor de kapitaallasten later starten.

Aanvulling stelpost prijsinflatie
Bij de Kadernota 2027 is rekening gehouden met de indexering op basis van de uitgangspunten (2,5%). Door contractuele afspraken over indexering wordt een extra bedrag toegevoegd aan de stelpost prijsinflatie.

Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht
Naar aanleiding van de VNG-ledenbrief met een leidraad voor “Weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau” is op 21 april 2026 in het college een bestuursopdracht behandeld en vastgesteld. De aanspraak voor 2027 en 2028 bestaat voor een groot deel uit proceskosten om het project te leiden.

Invulling taakstelling GR-bijdragen
In de begroting 2026 is een ombuiging opgenomen voor het doorvoeren van een besparing op de bijdragen aan de GR-en voor wat betreft het bedrijfsvoeringsdeel. Deze is al gedeeltelijk ingevuld bij de bijdragen aan VGGM en de GMR. Voorgesteld wordt nu om het resterende bedrag van € 110.000 te realiseren bij de DRAN. In de Kadernota 2027 is daar een meerjarig voordeel opgenomen, waar deze ombuiging uit gerealiseerd kan worden.

Kostendekking bouwleges naar 100%
Uit de in 2026 uitgevoerde inventarisatie blijkt dat het verwachte dekkingspercentage bij bouwleges 94% is. Door het tarief aan te passen, kan gezorgd worden dat de kostendekkendheid stijgt naar 100%.

OZB-areaaluitbreiding
De opbrengsten uit de onroerendzaakbelasting (OZB) stijgen als gevolg van de uitbreiding van ons areaal (nieuwe woningen en bedrijventerreinen). Deze extra opbrengst is gecorrigeerd voor de afdracht Park 15.

Inzet algemene reserve
In de jaren 2028 t/m 2030 is sprake van een sluitende begroting door de inzet van de Algemene Reserve.

Voor een goede duiding van het begrotingsresultaat is het inzicht in de structurele lasten en baten, het verloop van het eigen vermogen (algemene reserve) en het risicoprofiel van belang.

Inzet Algemene Reserve
Om in de jaren 2028 t/m 2030 tot een sluitend begrotingssaldo te komen, is de Algemene Reserve ingezet. In totaal wordt er gedurende deze periode € 1,9 miljoen uit de Algemene Reserve gehaald. De effecten hiervan op het weerstandsvermogen lichten we toe in de paragraaf Algemene Reserve. 

Structureel begrotingsresultaat
Het saldo van de begroting bestaat uit incidentele en structurele lasten en baten. Wanneer we de incidentele lasten en baten buiten beschouwing laten resteert het structurele begrotingsresultaat. Op deze manier wordt inzichtelijk of de structurele lasten gedekt kunnen worden door de structurele baten.

De noodzakelijke omvang van een Algemene Reserve (AR) is afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement, de begrotingsdiscipline en de ruimte om binnen de begroting onverwachte risico’s op te kunnen vangen. 

We presenteren in deze Programmabegroting een begrotingsoverschot van € 435.000 in 2027. Zoals hiervoor ook vermeld, wordt er gedurende de periode 2028 t/m 2030 in totaal € 1,9 miljoen uit de AR gehaald. Het overschot in 2027 zal worden toegevoegd aan de AR. Per saldo is er dus sprake van een onttrekking van € 1,5 miljoen aan de AR over de gehele periode van deze begroting. 

In onderstaande afbeelding is het verwachte verloop van de AR, op basis van deze Programmabegroting 2027, vergeleken met het verwachte verloop, zoals dat was opgenomen in de Kadernota 2027. 

Risicoprofiel
Het risicoprofiel is geactualiseerd en gebaseerd op de nota Risicomanagement 2023. Deze actualisatie leidt tot een risicoprofiel dat gelijk is aan dat in de jaarrekening 2025 (zie voor een nadere toelichting de paragraaf weerstandsvermogen). Dit risicoprofiel (€ 9,625 miljoen) afgezet tegen de algemene reserve van € 23,6 miljoen levert een weerstandsratio van (afgerond) 2,5. Bij deze ratio hoort de kwalificatie ‘uitstekend’, deze kwalificatie zit ruim boven de bovengrens van de na te streven bandbreedte van 1,4 tot 2,0.

*de risico's worden bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening beoordeeld.

Solvabiliteit
De solvabiliteitsratio geeft een beeld van de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Zo wordt zichtbaar of een gemeente voldoende eigen vermogen heeft om aan alle financiële verplichtingen te kunnen voldoen.

In de hieronder geplaatste grafiek is deze ratio voor de komende vier jaar in beeld gebracht. In de berekening van deze ratio wordt rekening gehouden met de verwachte begrotingssaldi in 2027-2030.


Wat betekent dit voor de algemene reserve?
Vanaf 2028 neemt de AR steeds verder af. Dit komt door de inzet van de AR als structureel dekkingsmiddel voor de structurele begrotingstekorten in 2028 t/m 2030. Deze verlaging komt ook tot uiting in de weerstandsratio en de solvabiliteitsratio. De benodigde omvang van de algemene reserve hangt van verschillende factoren af, deze factoren hebben ook nog een onderlinge samenhang. De factoren waar het om gaat zijn de ontwikkeling van de risico’s (risicoprofiel), de ontwikkeling van de financieringsbehoefte (vreemd vermogen) en het vermogen om op rekeningbasis daadwerkelijk het positieve resultaat te realiseren (begrotingsdiscipline).



Een stijging van de weerstandsratio wordt in gang gezet door te sturen op een groei van de algemene reserve en/of een daling van het risicoprofiel. Bij de solvabiliteit ligt de relatie tussen het eigen vermogen, dat is inclusief de bestemmingsreserves, en het vreemd vermogen. De sturingsmogelijkheden op dit kengetal zitten dus niet alleen in de omvang van de algemene reserve. Daling van de bestemmingsreserves of een groei van de investeringsbehoefte als gevolg van bijvoorbeeld nieuwe investeringen hebben een negatief effect op deze ratio.

In deze begroting hanteren we de onderstaande uitgangspunten, die onder andere zijn ontleend aan de eerder door de Raad vastgestelde Kadernota 2027. 

Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen met de uitgaven per programma en de belangrijkste inkomsten voor de gemeente in 2027. Per saldo is er dus sprake van een begrotingsoverschot in 2027 van € 435.000.

In 2027 wordt € 153 miljoen uitgegeven aan de programma’s en bijbehorende projecten. In onderstaande tabel ziet u hoe dat bedrag over de verschillende programma’s is verdeeld.

Tegenover bovenstaande uitgaven staan uiteraard ook inkomsten. In onderstaande tabel is een specificatie opgenomen van de belangrijkste inkomstenbronnen in 2027.