V. Bedrijfsvoering

In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt ingegaan op de bedrijfsvoering disciplines organisatie & personeel, communicatie, informatiemanagement & -veiligheid, planning & control, rechtmatigheid en inkoop en contractmanagement.

Een sterke bedrijfsvoering vormt de basis voor een goed functionerende gemeentelijke organisatie. Zij ondersteunt de uitvoering van gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven, instellingen en het bestuur op een doelmatige en effectieve manier. Om aan te sluiten bij nieuwe ontwikkelingen en veranderende omstandigheden zetten we in 2027 verder in op de optimalisatie en professionalisering van onze processen. Zo versterken we onze wendbaarheid en kunnen we inspelen op de uitdagingen en kansen van de komende jaren. Deze ontwikkelingen zijn geen doel op zich, ze moeten leiden tot heldere verantwoordelijkheden en een organisatie die beter in staat is om inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te helpen.

In Q4 2026 wordt het Jaarplan 2027 vastgesteld. In 2027 gaan we uitvoering geven aan de hierin opgenomen speerpunten. Daarnaast geven we verder invulling aan de ingezette organisatieontwikkeling, waaronder het uitvoering geven aan de uitkomsten van de evaluatie verfijning hoofstructuur 2026. Deze ontwikkelingen zijn erop gericht de organisatie slagvaardiger te maken, de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren en het bestuur beter te ondersteunen bij de maatschappelijke opgaven.

Evaluatie verfijning hoofdstructuur
In het 2^e kwartaal 2026 heeft door het externe bureau Rijnconsult de evaluatie van de Verfijning hoofdstructuur en de tijdelijk toegekende formatie (7,35 fte) plaatsgevonden. Rijnconsult heeft aanbevelingen gedaan op het gebied van bestuurlijke ambtelijke samenwerking, organisatieontwikkeling, leiderschap, personele capaciteit en sturing. Deze aanbevelingen worden vertaald in een ontwikkelagenda incl. prioritering en planning. 

Tijdelijke formatie
De formatie-uitbreidingen zijn incidenteel toegevoegd aan de personeelsbegroting 2026. Vanwege de ravijnjaren is de afspraak gemaakt dat in 2026 deze formatie-uitbreidingen opnieuw beoordeeld worden. De aanbeveling van Rijnconsulent is om de cruciale tijdelijke functies om te zetten naar structureel.

Op basis van de aanbeveling "Bouw voort op de ingezette lijn, en voorkom nieuwe structuurdiscussies" is het voornemen de hoofdstructuur (organogram) per 1 januari 2027 definitief vaststellen.

De raad wordt door de gemeentesecretaris geïnformeerd over de organisatie & personele ontwikkelingen (waaronder de evaluatie) tijdens de jaarlijkse informatiebijeenkomst. De raad kan dan kennisnemen van de voortgang van de organisatieontwikkelingen. De bijeenkomst vindt plaats vóór de behandeling van de begroting in de raad.

Personeel
Cao-gemeenten
De huidige cao heeft een looptijd tot 1 april 2027. Na vaststelling van een nieuw cao-akkoord worden de financiële gevolgen verwerkt in de bestuursrapportages. In deze begroting is rekening gehouden met structureel 3% premie- en loonontwikkeling vanaf 1 april 2027.

Evaluatie systematiek p-budget
In het 1^e kwartaal 2027 vindt de evaluatie van de systematiek p-budget en de benchmark plaats. Door middel van de raadsinformatiememo d.d. 23 juni 2026 is de raad hierover geïnformeerd. Over de uitkomsten wordt gerapporteerd in de Kadernota en Programmabegroting 2028. Met deze evaluatie wordt beoordeeld of de huidige systematiek nog aansluit bij de personele opgaven van de organisatie.

Ontwikkelingen
Zoals in de Kadernota 2027 is gerapporteerd zijn er een aantal ontwikkelingen die financiële effecten kunnen hebben voor het p-budget. Prioriteit hierbij heeft uitvoering geven aan de aanbevelingen in de jaarverslagen Arbodienst en Integriteit werkorganisatie. Daarnaast wordt gewerkt aan de actualisatie van de regeling Hybride werken en (Thuis)werkplekfaciliteiten, actualisatie van functie-inpassing om aansluiting te houden bij de salarisinpassingen van functies op de arbeidsmarkt. Eerst wordt gekeken of we de financiële effecten van deze ontwikkelingen kunnen opvangen binnen het P-budget 2027. Als dit niet haalbaar is wordt hierover tijdig gerapporteerd in de bestuursrapportages 2027.

Krappe arbeidsmarkt
De krapte op de arbeidsmarkt is ook voelbaar bij onze organisatie. Diverse inspanningen op landelijk, regionaal en lokaal niveau blijven we verrichten om de effecten te minimaliseren. Overbetuwe investeert hiervoor onder meer in arbeidsmarktcommunicatie, aantrekkelijk werkgeverschap en regionale samenwerking. De risico’s die hieruit voortvloeien zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen in deze begroting.

Preventie en verzuim
De effecten van de aangescherpte sturing op preventie en verzuim laten zijn effecten zien. Het verzuimpercentage laat een ruime daling zien in 2026 t/m augustus (7,7%) ten opzichte van dezelfde periode in 2025 (9,3%). Dit is met name gerealiseerd door het terugdringen van een (groot) aantal langdurig verzuimdossiers. Daarnaast door de adequate uitvoering van het plan van aanpak Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). Op basis van de aanbevelingen in het jaarverslag van de Arbodienst is het accent verplaatst van verzuimbeheer naar preventie. De door het management en P&O ingezette intensivering betreffende preventie en verzuim vindt ook in 2027 plaats in samenwerking met de arbodienst en vertrouwenspersoon. De verwachting is dat we hiermee de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers versterken.

In onderstaand overzicht is de ontwikkeling van het ziekteverzuim% (excl. zwangerschapsverlof) weergegeven.  Hoewel het ziekteverzuim duidelijk is gedaald ten opzichte van 2025, blijft aandacht voor preventie en verzuim noodzakelijk met als doel verdere daling van het ziekteverzuim.

*   Norm conform meest recente VNG-personeelsmonitor 2025. 
 ** Werkelijk t/m augustus 2026.

Ontwikkeling Personeelsbudget (P-budget) 2024-2027 
Onderstaand overzicht geeft inzicht in de financiële ontwikkeling van het P-budget 2024 t/m 2027.  

      *   2026: uitgaven t/m augustus 2026.
     ** Exclusief 7,35 fte formatie Verfijning hoofdstructuur.

De stijging van 0,8 miljoen van het P-budget 2027 ten opzichte van de aangepaste begroting 2026 is te verklaren door de ingeschatte loon- en premieontwikkeling (3%). 

Beleidsindicatoren conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) 

 * Exclusief 7,35 fte formatie Verfijning hoofdstructuur.
** De afname van externe inhuur sluit aan bij de ambitie om (meer) werkzaamheden met eigen medewerkers uit te voeren. Hiermee behouden we ook ervaring en kennis binnen de organisatie.

Overhead
Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het van belang dat gemeenten inzicht geven in de kosten van overhead. Door het specificeren van de overhead ontstaat er inzicht in deze kosten, waardoor er beter gestuurd kan worden op de bedrijfsvoering.

Welke kosten behoren er tot de overhead?
Op grond van het BBV bestaat de overhead uit 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces’. De overhead bestaat derhalve uit de loon- en overige kosten van de zogenoemde PIOFACH-functies, de daarmee samenhangende ICT-systemen, de huisvestingskosten voor gemeentelijke werknemers en de eventuele uitbesteding van bedrijfsvoering die niet direct zijn toe te wijzen aan het primaire proces. Hieronder vallen ook de sturende taken die vervuld worden door hiërarchisch leidinggevenden. De overhead voor 2027 is begroot op € 22,0 miljoen en is als volgt opgebouwd:

Opbouw van de overhead

Doorberekening overhead aan kostendekkende taakvelden
Op de taakvelden waar we als gemeente kosten toerekenen aan derden, maakt de overhead deel uit van het tarief. De wijze waarop we de overhead aan deze tarieven toerekenen ligt vast in de “Financiële verordening gemeente Overbetuwe 2025”. In 2027 wordt er € 2,4 miljoen, oftewel 11,0%, doorberekend aan de taakvelden afval, riolering, lijkbezorging en grondexploitaties.

De gemeente Overbetuwe blijft ook de komende jaren investeren in communicatie. Samenlevingsgerichte, toegankelijke en betrouwbare communicatie draagt bij aan het vertrouwen en de betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij gemeentelijk beleid en besluitvorming.

In 2027 ontwikkelen we de newsroom, onze werkwijze voor het verzamelen en duiden van signalen uit de samenleving, verder door. Zo krijgen we beter inzicht in wat er speelt in Overbetuwe en kunnen we maatschappelijke ontwikkelingen eerder herkennen. Dat stelt de gemeente in staat om kansen en risico’s tijdig te signaleren en communicatie beter aan te laten sluiten op de informatiebehoefte van inwoners en organisaties.

Daarnaast werken we volgens de uitgangspunten van communiceren met focus. In een omgeving waarin de vraag naar heldere communicatie toeneemt, maken we bewuste keuzes over waar we onze capaciteit en expertise inzetten. Daarbij staan de maatschappelijke opgaven en bestuurlijke prioriteiten van Overbetuwe centraal. Door communicatieprioriteiten scherper te bepalen, zetten we onze capaciteit en expertise in waar deze de grootste maatschappelijke en bestuurlijke meerwaarde hebben.

Communicatie speelt een belangrijke rol bij het uitleggen van maatschappelijke vraagstukken en bestuurlijke keuzes. Gevoelige dossiers vragen om zorgvuldige, tijdige en begrijpelijke communicatie. We maken inzichtelijk welke afwegingen worden gemaakt, waarom keuzes nodig zijn en wat deze betekenen voor inwoners. Transparante communicatie over dilemma’s, onzekerheden en eventuele bijsturing draagt bij aan begrip, vertrouwen en een constructieve dialoog met de samenleving.

Ook in 2027 werken we aan een betere informatievoorziening en informatiemanagement. Informatiemanagement is geen doel op zich; het zorgt ervoor dat inwoners sneller, eenvoudiger en beter geholpen worden doordat de juiste informatie sneller beschikbaar, betrouwbaar en toegankelijk is.

Common Ground en collectieve aanpak van digitalisering
Om ook in de toekomst veilige, betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening te kunnen bieden, is het noodzakelijk dat wij onze digitale weerbaarheid vergroten en onze afhankelijkheid van traditionele, gesloten ICT-oplossingen verminderen. Dit kunnen we niet alleen. Samenwerking met andere gemeenten en overheidsorganisaties is essentieel om voldoende wendbaar, innovatief en weerbaar te blijven. Daarom heeft de VNG een landelijke beweging rondom Common Ground en collectieve aanpak van digitalisering georganiseerd. Common Ground is de VNG-visie waarmee gemeenten hun informatievoorziening moderniseren door gegevens los te koppelen van applicaties, zodat data eenvoudiger, veiliger en flexibel gedeeld en hergebruikt kan worden.

We ondersteunen deze beweging en zetten stappen om hierop aan te sluiten. De uitgangspunten van de programma's Common Ground en collectieve aanpak van digitalisering van de VNG zijn vertaald naar onze architectuurprincipes. Deze vormen het kader voor nieuwe aanbestedingen, systeemvervangingen en implementaties. Deze ontwikkelingen vragen om een noodzakelijke transitie van onze informatievoorziening. Wij zullen als gemeente keuzes moeten gaan maken op welke wijze wij deze transitie door gaan maken. In 2027 bereiden we besluitvorming voor over de wijze waarop deze transitie wordt vormgegeven.

Artificial Intelligence
Wij blijven ons AI-beleid en het bewustzijn van medewerkers voortdurend actualiseren, zodat wij kunnen inspelen op de snelle ontwikkelingen op het gebied van artificial intelligentie (AI) en de kansen en risico's die deze met zich meebrengt. Het uitgangspunt hierbij is altijd verantwoord en veilig gebruik.

ICT-infrastructuur en sourcing
De gemeente Lingewaard verzorgt voor onze organisatie het beheer van de technische ICT-infrastructuur. ICT Lingewaard draagt zorg voor de ICT-infrastructuur, beheert het serverlandschap en waarborgt dat digitale werkplekken veilig, betrouwbaar en goed toegankelijk zijn. Daarnaast ondersteunt ICT Lingewaard medewerkers bij het gebruik van digitale werkplekken, mobiele apparatuur en andere ICT-middelen.

In 2027 stellen wij een nieuwe strategie voor de inrichting en het beheer van onze ICT op. Dit is nodig om op basis hiervan keuzes te kunnen gaan maken over de inrichting, het beheer en de uitbesteding van onze ICT-infrastructuur vanaf 2029.

Nieuwe Archiefwet
Op 1 januari treedt de nieuwe Archiefwet (Archiefwet 2026) in werking. Deze wet stelt hogere eisen aan het beheer, de bewaring en de vernietiging van digitale informatie. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is de inrichting van een e-depot voor het duurzaam beheren van digitaal blijvend te bewaren archieven.

Om zowel onze fysieke als digitale archieven toekomstbestendig te organiseren, werkt de gemeente toe naar deelname aan de Gemeenschappelijke Regeling Gelders Archief. Het Gelders Archief beheert momenteel onze archiefbewaarplaats voor blijvend te bewaren papieren archiefstukken. Door de samenwerking verder uit te bouwen, borgen wij de duurzame toegankelijkheid, betrouwbaarheid en beschikbaarheid van onze archiefinformatie voor de toekomst.

Met voortdurende investeringen in mensen, middelen en samenwerking verstreken wij onze digitale weerbaarheid. Een stabiele en veilige digitale dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven is cruciaal. Daarom werken we continu aan het verbeteren van onze informatieveiligheid. We zorgen ervoor dat de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van gegevens gewaarborgd blijven.

Op 15 augustus 2026 trad de Cyberbeveiligingswet (Cbw) in werking. Wij zijn als gemeente in deze wet aangewezen als essentiële entiteit. Dit brengt extra eisen met zich mee. We krijgen drie nieuwe plichten namelijk, de registratieplicht, meldplicht en zorgplicht. En beveiligingsmaatregelen zijn aangescherpt. Zo wordt het verplicht voor bestuurders om een training te volgen over informatiebeveiliging. Om aan de Cbw te voldoen werken we de komende jaren aan het verder versterken van onze informatieveiligheid en digitale weerbaarheid.

Dat doen we in 2027 onder andere door ons digitale identiteits- en toegangsbeheer verder te ontwikkelen en onze organisatie te trainen op het gebied van informatieveiligheid. Maar ook door plannen te ontwikkelen die in geval van bijvoorbeeld een cyberaanval worden ingezet om onze digitale dienstverlening door te kunnen laten gaan.

De digitale dreigingen blijven zich ontwikkelen. Informatieveiligheid gaat niet alleen over ICT of techniek. Het gaat ook over de mensen en processen in de organisatie. Daarom blijven we investeren in informatiebeveiliging, samenwerking en bewustwording zodat inwoners kunnen rekenen op een betrouwbare digitale dienstverlening.